Oud nieuws
Brabants mooiste dialectliedje
Op 2 december 2007 werd de Top 50 van mooiste Brabantse dialectliedjes bekend gemaakt in een
uitverkochte zaal bij Boer Goossens in Den Dungen. Jo Hoogendoorn uit Tilburg (Daor komt munne
witpen aon) en MarieChristien Verstraten (Wa ge echt vur men betekent) uit Volkel zijn tweede en
derde geworden. Verkozen tot mooiste Brabantse dialectliedje is Kempische Strumpkes van ut Reusels
Muziekske, waarachter het duo Riet van Gorp en Frans Peijs schuilgaat.
De bekendmaking werd opgeluisterd door een keur van dialectartiesten, waaronder de zojuistgenoemde
top 3, maar ook Lya de Haas en Hennie Korsten, Noud Bongers, Adri Hoppenbrouwers, Bertus
Staigerpaip, Treveris, Gerard Korthout, Biks Trio, Die Twee, De die in ik, Frans van der Aalst,
Ruud van der Heijden, Jan van der Heijden, Jeanne van de Rijt, Jan Habraken en Henk Habraken. De
avond werd op fantastische wijze afgesloten door cabaretier Mark van de Veerdonk.
De verkiezing van het mooiste Brabantse lied is een groot succes geworden. Men heeft vanaf
september per post of email kunnen stemmen en er waren maar liefst 4692 inzendingen. De organisatie
is natuurlijk heel gelukkig met dit aantal. Het toont aan dat de belangstelling voor het dialectlied
in Noord-Brabant heel groot is. De verkiezing is een initiatief van een aantal radiomakers die een
dialectprogramma hebben bij lokale of regionale omroepen. Zij hebben zich als werkgroep verenigd bij
Stichting het Brabants. Zij zenden de top 50 komende weken uit
(www.brabantseomroepen.nl).
Jan Naaijkenspenning voor Ed Schilders
Op 18 oktober jl. maakte de directeur van het Noordbrabants Genootschap, Peter van der Velden,
bekend dat Ed Schilders dit jaar de Jan Naaijkens-penning uitgereikt krijgt. Hij krijgt
deze penning voor zijn verdienste in het opzetten en stimuleren van de website
www.cubra.nl. Een terechte prijs voor iemand die zich reeds jaren
belangeloos inzet voor de Brabantse taal en cultuur. Ed Schilders is een van de vaste medewerkers
aan ons tijdschrift Brabants. Hij mag zich nu scharen in het illustere rijtje van naamgever Jan
Naaijkens, Gerard van Maasakkers, Tom America en Nico Arts. Op zondag 9 december vindt de uitreiking
plaats in het Noord-Brabants Museum in 's-Hertogenbosch.
Vergulde Klomp voor Cor en Jos Swanenberg
De Brabantse Dialectprijs 2007 ‘De Vergulde Klomp’ is toegekend aan vader en zoon Cor en Jos Swanenberg
uit Berlicum. Zij krijgen deze prijs voor hun individuele prestaties voor het Brabants dialect en de
manier waarop ze daarin samen optrekken. De prijs is een initiatief van de Stichting Tilburgse Taol,
een van de meest actieve dialectgenootschappen in Brabant. Lees verder...
De Bietels: Brabantse vertalingen van liedjes van The Beatles
Veertien liedjes van The Beatles worden vertaald in het Brabants. In december
2007 worden ze voor het eerst door een keur aan Brabantse artiesten uitgevoerd.
In juni 2008 verschijnt een cd met de liedjes. ‘De Bietels’ is een project van
Stichting het Brabants, in samenwerking met de Stichting Tilburgse Taol. Het
initiatief werd genomen door de Stichting Tilburgse Taol en werd vrijdagavond 29
december 2006 bekendgemaakt tijdens de uitreiking van de Brabantse dialectprijs
De Vergulde Klomp. Lees verder...
Tweede Brabants Boekenweekboek
Onder redactie van Cor Swanenberg, Michel de Koning en Carel Thijssen verscheen in het voorjaar van 2007 als
Brabants boekenweekboek Goed gek, Brabantse dialectschrijvers over de Lof der Zotheid, het thema van de boekenweek.
De commissie dialectologie van het Noordbrabants Genootschap nam het initiatief tot deze tweede bundel met als
thema ‘lof der zotheid’. De bundel bevat verhalen en gedichten van een veelheid aan jonge en oudere auteurs
uit alle Brabantse windstreken.
Ad de Laatprijs naar MarieChristien
De Ad-de-Laatprijs 2007 is dit jaar toegekend aan MarieChristien Verstraten uit Volkel. De
prijs zal worden uitgereikt op zaterdagavond 10 maart tijdens het Brabantse lach en liedfestival in
de Lievekamp in Oss. Dat festival is evenwel al geheel uitverkocht, maar er is voor de trouwe fans
en liefhebbers van het repertoire van MarieChristien gelegenheid om het feestje mee te vieren tijdens
een Brabantse muziekmiddag in Cultureel Centrum De Pas in Heesch op zondag 18 maart a.s. Reserveren op
telefoonnummer 0412-451634.
De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een persoon die zich op een bijzondere manier verdienstelijk
heeft gemaakt voor het Brabantse dialect. De prijs is genoemd naar de in 1995 overleden grote zanger
van het Zuiden Ad de Laat.
Meer info bij Rien Bosch (tel 073-5322110) of rbosch@home.nl
Brabants dialectenfestival wint Brabantse dialectprijs
De Vergulde Klomp 2006 is gewonnen door de Stichting Brabantse Dialecten Festival in Lieshout. De prijs
wordt uitgereikt op vrijdagavond 29 december in De Beurs in St. Oedenrode. Tijdens deze feestavond
treden onder anderen op Lya de Haas, Marie-Christien Verstraten en Annelieke Merx. Als grote
bijzonderheid zingen deze drie bekende Brabantse zangeressen ook ieder een in het Brabants vertaald
liedje van The Beatles.
De uitreiking in St. Oedenrode kan door iedereen worden bijgewoond. Een entreekaartje kost 7,50 euro.
Kaartjes kunnen worden gereserveerd onder telefoonnummer 0413-472645. Aanvang 20.00 uur.
De prijswinnende stichting organiseert sinds 1994 om de twee jaar het Brabantse Dialectenfestival in
Lieshout, zie www.brabantsdialectenfestival.nl.
Uit dit festival zijn zes bijzondere dialectactiviteiten
voortgekomen. In alles wat de stichting op dialectgebied heeft ondernomen, is deze organisatie zeer
invloedrijk geweest. “De stichting heeft de levenskansen van het Brabants dialect sterk vergroot”,
aldus de jury van de ’Vergulde Klomp’.
Meer informatie: Paul Spapens, voorzitter Stichting Tilburgse Taol, tel. 06-38891692.
Houdoe! Taalgids Noord-Brabant
Vanaf 16 november ligt de Noord-Brabantse taalgids Houdoe! in de boekwinkel. In deze
kleurrijke gids vindt u alles over de dialecten in Noord-Brabant: van liedteksten en
spreekwoorden tot grammatica en een lijst met 100 bijzondere Noord-Brabantse woorden.
De gids is geschreven door streektaalfunctionaris Jos Swanenberg.
Jos Swanenberg heeft ervoor gekozen de provincie Noord-Brabant in te delen in vier
taalgebieden. Je kunt immers niet spreken van hét Noord-Brabants – in het westen van
de provincie zijn vaak heel andere dialectwoorden in gebruik dan in het oosten. En het
dialect in Midden-Brabant klinkt weer heel anders dan dat van Land van Cuijk.
De onderscheiden dialectgebieden zijn: het Midden-Brabantse, West-Brabantse, Oost-Brabantse,
Land-van-Cuijkse en Kranendonkse – gebieden die in talig opzicht net zoveel met elkaar
overeenkomen als van elkaar verschillen.
Houdoe! is een handzame en toegankelijke gids voor iedereen die geïnteresseerd is in de
dialecten van Noord-Brabant. In Houdoe! vindt u poëzie, proza en portretten van personen
als pater Piet Heerkens, Jacques van Ginneken, Toon Weijnen en vele anderen die voor het
Noord-Brabantse dialect van belang zijn geweest. Een lijst met honderd mooie woorden in
deze bijzondere taal vormt het sluitstuk van Houdoe! Taalgids Noord-Brabant.
Houdoe! Taalgids Noord-Brabant is verkrijgbaar bij de betere boekhandel – ISBN: 90-77548-408
– 120 pag. – veel illustraties – winkelprijs: € 14,50
Monumentenlijst immaterieel erfgoed
Tilburg moet een monumentenlijst krijgen voor het immaterieel erfgoed.
Dit voorstel is vrijdagavond 10 november gedaan door de Stichting Tilburgse
Taol. Onder immaterieel erfgoed worden onder meer verstaan rituelen en
feestelijke gebeurtenissen, podiumkunsten, orale tradities, kennis van de
natuur en het traditionele ambacht. Als Tilburg deze lijst in het leven
roept is het waarschijnlijk de eerste gemeente in Nederland waar het
immaterieel erfgoed op deze manier bescherming krijgt.
Zoals alle gemeenten in Nederland kent Tilburg een monumentenlijst voor
het materiële erfgoed. Deze lijst geeft bescherming aan monumenten. Eenzelfde
bescherming verdient het immaterieel erfgoed, aldus erfgoedorganisatie
Stichting Tilburgse Taol. Met dit initiatief volgt de stichting de UNESCO die
op 17 oktober 2003 de ‘Conventie van het immaterieel erfgoed’ heeft aangenomen.
Lees verder...
Presentatie van het project Prentepraot en overhandiging van het eerste exemplaar
op vrijdag 27 oktober 2006 om 13.30 uur in OBS ’t Schrijverke te Goirle (Guido Gezellelaan 137)
Het project is een productie van de Cees Robben Stichting en beoogt de betekenis
van het streekdialect op een educatieve wijze onder de aandacht van leerlingen in de
midden- en bovenbouw van het basisonderwijs te brengen. Het gaat om het cultureel erfgoed.
Daartoe is een lessenpakket (werkboek, handleiding en CD) ontwikkeld, dat de
schoolkinderen spelenderwijs met het streekdialect laat kennismaken.
Het eerste exemplaar zal op een ludieke wijze worden aangeboden aan de burgemeester van Goirle.
Dr. Jos Swanenberg, streektaalcoördinator en dialectkundige zal een palaver houden.
In het werkboek staan prenten met bijbehorende teksten. Deze worden telkens via een andere
invalshoek bekeken. Dan weer gaat het om het om het bij elkaar zoeken van teksten bij
prenten, of andersom. Ook wordt er nader ingegaan op de betekenis van woorden als petozzi,
nissels, ieper en pooije.
De prenten zijn getekend door Cees Robben en de teksten eronder schreef hij in het dialect
dat vooral in Midden-Brabant werd gesproken. Hij deed dit van 1953 tot 1988. Toen overleed
hij op 78-jarige leeftijd.
Wat de prenten nog steeds zo speciaal maakt, is dat we nu weten wat de mensen in die periode
belangrijk vonden. Cees Robben kon met zijn teken- en schrijftalenten allerlei situaties
zeer treffend verbeelden en verwoorden. Hij keek en luisterde aan de keukentafel, op straat,
in 't café, kortom in het gewone dagelijkse leven. De humor ligt op straat. Robben wist
dat als geen ander.
Elke week verscheen er gedurende vijfendertig jaar op vrijdag een 'Prent van de Week'
in wat nu het Brabants Dagblad is. De mensen vonden dat leuk. Er werd veel over gepraat
en naar uitgekeken.
De werkboekjes van Prentepraot zijn vanaf 28 oktober voor €4,95 te koop bij Gianotten in
Tilburg. Medio november zullen ook de deeltjes 1 tot en met 8 van het Tilburgs Prentebuukske
daar weer te koop zijn.
Harba Lorifa. Brabantse volksliedjes
'Harba Lorifa zong den Hertog, Harba Lorifa.' Dit is het bekende
refrein uit het lied Toen den Hertog Jan kwam varen, en vormt de
inspiratie voor het boek en de cd Harba Lorifa. Brabantse volksliedjes.
In het lied reist Hertog Jan I van Brabant zijn hele hertogdom rond, en
klimt uiteindelijk op de toren in 's-Hertogenbosch.
In Harba Lorifa wordt er een muzikale reis gemaakt door ditzelfde
hertogdom. In het boek met bijbehorende cd staan 19 volksliedjes uit het
oude hertogdom Brabant (het huidige hoofdstedelijk gewest en de
provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Noord-Brabant). Elk lied heeft
een eigen uitneembaar katern met het notenbeeld, de liedtekst in dialect
én toegankelijke achtergrondinformatie over het dialect en de culturele
achtergrond. Daarnaast is het boek kleurrijk geïllustreerd.
Lees verder...
Harba Lorifa. Brabantse volksliedjes, 40 blz., geïllustreerd, ISBN
90-78150-01-7.
Verkoopprijs: € 19,50 (speciale prijs voor basisscholen € 15,95). Het
boek is verkrijgbaar in de boekhandel of via het Noordbrabants
Genootschap in 's-Hertogenbosch.
De buurt zingt! groot succes
Op 21 mei jongstleden vond het festival De buurt zingt! plaats in het natuurtheater te Oisterwijk. Tijdens dit festival werd de eigen woonomgeving bezongen, want veel liedjesmakers lieten en laten zich door hun eigen plaats of buurt inspireren.
Klik hier voor een impressie (met foto's en geluidsfragmenten).
Twee Brabantse publicaties in de Silvoldse Schrievers serie
In de Silvoldse Schrievers serie zijn onlangs twee Brabantse publicaties opgenomen. Het
betreft twee cd’s met teksten in Brabants dialect die samen met een boekje in een fraaie
cassette zijn samengevoegd.
Het betreft de cd ‘We gaon saomen ’t jaor ròònd’ van Michel de Koning en de cd ‘Brabants
dichtwèrk en vertelgrèij’ van Cor Swanenberg. De cd van Michel de Koning in het West-Brabants
staat vol mooie buurtverhaaltjes over onder meer de harmonie, de paosaos, kuukelekaontjes,
’t naojaor, paopekannekes, de biljartklok, oksterbollekes, Sientereklaos en de kesbwoom.
Cor Swanenberg declameert en vertelt in het Oost-Brabants. Zijn gedichten zijn vooral speels
van inhoud en de verhalen hebben als onderwerp de nooit aflatende discussie tussen Klaas,
een ouderwetse boer, en zijn rondborstige vrouw Bèt. Het gaat daarbij steeds over eigentijdse
onderwerpen. Door de meningsverschillen tussen de hoofdpersonen ontstaan vaak hilarische
dialogen.
De nieuwe uitgaven zijn te bestellen bij het Noordbrabants Genootschap in Den Bosch. Tel.
073-6139484 of online: www.noordbrabantsgenootschap.nl.
Prijs €12,50. Verzendkosten €1,00
Nummer 1 van het tijdschrift Brabants weer verkrijgbaar
Nummer 1 van het tijdschrift Brabants is weer verkrijgbaar. Er is een
voorraadje teruggevonden van het eerste nummer van ons tijdschrift,
waarvan we dachten dat het volledig was uitverkocht. Grijp nu dus uw
kans om de serie compleet te maken!
Klik hier om het nummer te bestellen...
Uitslag enquête Brabants 2005
72,1% van de bevolking van Noord-Brabant spreekt in min of meerdere
mate dialect. 70% van de Brabanders spreekt met een Brabants accent als
ze Nederlands spreken, 82% van hen is trots op dat accent. 72% van de
Brabanders vindt het belangrijk dat het dialect behouden blijft. Dat
zijn enkele van de resultaten van de telefonische steekproef die het PON
heeft uitgevoerd in samenwerking met Stichting het Brabants. Uit de
enquete die u op deze site heeft kunnen invullen blijkt dat dialect
vooral met vrienden en mensen uit de buurt wordt gesproken, maar veel
minder op het werk of op school.
Lees verder...
Bijzonder woordenboek
Op 3 februari hebben Jos en Cor Swanenberg een verloren gewaand
manuscript ten doop gehouden. Het betreft een dialectbeschrijving van
A.P. de Bont.
De op 20 januari 1889 in Oerle (bij Eindhoven) geboren Antonius Petrus
de Bont heeft zijn schitterende Dialekt van Kempenland, meer in het
bijzonder d' Oerse taol in drie delen uitgegeven: deel I Klank- en
Vormleer en enige syntaktische Bijzonderheden (1962, XCII + 468 blz.),
deel II Vocabularium (1958, 811 blz.) en deel III Geografische Namen
(1969, 224 blz.). A.P. de Bont overleed in 1973 en liet toen een
onuitgegeven en niet volledig manuscript na van nog een boek in zijn
serie Dialekt van Kempenland, dat over planten en dieren gaat. Dertig
jaar later kwamen Cor en Jos Swanenberg dit vergeten manuscript op het
spoor bij heemkundevereniging 'De Hooge Dorpen' Vessem, Wintelre,
Knegsel en zij mochten het meenemen om te proberen het alsnog uit te
geven. Nu verschijnt het eerste deel van deze tekst als het Bestiarium
van A.P. de Bont, een alfabetisch opgezet woordenboek van
dialectbenamingen voor dieren. Het tweede deel van de tekst over de
flora vereist nog een grondige bewerking.
De waarde van Dialekt van Kempenland, meer in het bijzonder d'Oerse
taol vinden we vooral in het samenspel van de deskundigheid en de
nauwgezetheid van de auteur. Het werk put zijn kracht uit de vele
verbanden die De Bont wist te leggen, o.m. door de doorlopende
vergelijkingen met andere dialectologische, historische en
lexicografische literatuur. De moeilijkste etymologieën wist De Bont
helder en doorzichtig te maken. De dialectbeschouwing wordt toegelicht
met toponiemen, volksgebruiken, zeispreuken, gedichten en liedjes.
Het Bestiarium kan voor 24,50 euro besteld worden bij het Noordbrabants
Genootschap (info@noordbrabantsgenootschap.nl of 073-6139484)
Het WBD is voltooid!
In het najaar van 2005 zijn de laatste vier afleveringen van het Woordenboek van de
Brabantse Dialecten verschenen. Daarmee is het WBD na meer dan 40 jaar volledig afgerond.
In totaal zijn 33 afleveringen verschenen die meer dan 12.000 bladzijden beslaan en een
belangrijk onderdeel van het orale culturele erfgoed van de Brabantse provincies op
papier vastleggen.
De voltooiing van een dit monument werd op 2 december in het congrescentrum Boerke Mutsaers
te Tilburg op gepaste wijze gevierd in het bijzijn van heel wat medewerkers en vakgenoten.
Lees verder...
Eerste Brabantse verzamel-DVD
Je kunt de Brabantse dvd’s op één hand tellen en voor goede dvd’s heb je amper meer dan één vinger
nodig. Maar de juist verschenen, nieuwe dvd In Brabant geborre hoort zeker bij de goede. Een
dvd die een enorme variatie heeft en vakkundig gemonteerd is. Het is een prachtselectie aan liederen
en artiesten; er worden romantische, nostalgische, tragische, humoristische en serieuze liederen
vertolkt door 15 verschillende Brabantse artiesten en groepen uit bijna de hele provincie. (Vooral
de Meierij, maar ook de Maaskant, de Peel en de Kempen hebben hun vertegenwoordigers.) Met dit
product moet enorm veel talent en werk gemoeid zijn. Alleen al de geweldige variatie in prachtige
locaties! Er moet ook al ver vooruit aan de nieuwe geluids- en beelddrager gewerkt zijn, want je
krijgt het gevoel dat alle seizoenen vertegenwoordigd zijn. Dat vraagt om waardering en respect.
Lees verder...
E-mail discussielijst Lowlands-L viert tienjarig jubileum!
De gratis discussielijst (e-mailforum) Lowlands-L, die zich bezig houdt met
de talen en culturen van de lage landen, viert dit jaar haar tiende
verjaardag!
Voor deze gelegenheid is een oud Nedersaksisch volksverhaaltje vertaald in
meer dan 60 talen en dialecten van over de hele wereld. De vertalingen
variëren van Rosmalens tot Deens, van Pools tot Afrikaans en van Australisch
Engels tot de indianentaal Queswha. Elke taalfamilie is vertegenwoordigd.
Uiteraard komen ook Brabantse en vele Nederlandse dialecten aan bod. Liefhebbers hebben
zelfs gezorgd voor fantasische vertalingen in reeds uitgestorven talen zoals
Koptisch, Latijn, Oudengels en Gotisch. Het overzicht wordt compleet gemaakt
met talloze geluidsfragmenten die vergelijkingen mogelijk maken.
Nieuwsgierig? Bezoek de speciale jubileum-website voor dit
rijkelijke taaloverzicht. Vindt u dat er toch nog een (Brabants) dialect ontbreekt?
Zelf vertalingen insturen wordt zeer op prijs gesteld!
Een Brabantse vertaling van Suske en wiske is verschenen. Het album De Efteling-Elfjes is vertaald door de 5 redacteuren van 't Brabants Uurke, het Omroep Brabant-radioprogramma. De personages spreken dus verschillende Brabantse dialecten, verdeeld over de hele provincie NOord-Brabant. klik hier voor een krantenartikel dat hierover verscheen in het Brabants Dagblad. Het album kost 6 euro en kan besteld worden bij johan.gerlings@pandora.be
Klik hier voor een krantenartikel over de nieuwe Streektaalfunctionaris, dat zaterdag 31 juli in het Brabants Dagblad verscheen (gif-afbeelding, 243 kb).
Met ingang van 1 juli 2004 is dr. Jos Swanenberg (36) uit
's-Hertogenbosch door Stichting het Brabants aangesteld als
streektaalfunctionaris. De streektaalfunctionaris is een coördinator
ten behoeve van de Noord-Brabantse dialecten en werkt in het
Erfgoedhuis Noord-Brabant in 's-Hertogenbosch, behalve op vrijdag,
wanneer hij op de Katholieke Universiteit Nijmegen werkt. De
streektaalfunctionaris zal zich bezighouden met het verspreiden en
verwerven van kennis over Brabantse dialecten; dat wil zeggen dat hij
informatie beschikbaar stelt en onderzoek doet. Hij kan dus inspelen
op vragen over Brabantse dialecten en hij ondersteunt indien nodig
bestaande dialectactiviteiten of begint nieuwe activiteiten. U kunt
de streektaalfunctionaris bereiken via
e-mail of tel. 073-6156282.
Klik hier voor meer informatie.
Klik hier voor een krantenartikel over de stichting, dat maandag 29 september 2003 verscheen in het Brabants Dagblad (gif-afbeelding, 110 kb).
