De Kepanje
Michel de Koning, Gastels (Oud-Gastel)
Bij òòns in West-Braobàànt is 't wir volop kepanje. De grôôte rôôkpluime bove de sùkkerfebrieke kunde wijd zien. En de zwaore vrachtwaoges rijen af en aon om nog vor Kesmus aolle sùkkerpeeje van 't làànd naor 't febriek te krijge. Ze kommen uit jil Nederlàànd. Vroeger stikten 't bij òòns van de sùkkerfebrieke. Nou zijn d'r nog mar 'n paor. Mar dà zijn dan wel de grôôtste van jil de wèèreld.
Die febrieke emme we te dàànke aon Napoleon, dà klein Frààns opneukerke. IJ eej 't zellef nôôit geweete, wor. Ge zul vraoge: oe zit tà dan? Nou motte wete, dàtte sùkker vor de Fràànse tijd uit sùkkerriet gemaokt wier en dà gruujde bij òòns nie, eej. Dà moes uit Midden-Amerika komme. Napoleon kwààm en sloot jil West-Europa af. Dus moesen ze iets àànders vuzinne om sùkker uit te maoke. Lààndbouwinzejeurs giengen 't prebere meej 'n nuuw soort peej en da wier de sùkkerpeej. Die gruujden op de klei meraokels mar om daor sùkker uit 't aole wààr t'r veul zoet waoter nôôdug. Dus waor konne de sùkkerfebrieken 't beste staon? Sjuust: op de grèèns van 't zàànd en de klei. En zo is 't gekomme. Laangs de Mark en Stjinbààrgse en Roosendaolse Vliet wiere bij òòns in West Braobàànt overal sùkkerfebrieke gebouwd. Veul peeje kwààme daor mìt schip aon toe mar netuurluk ok meej pèèrd en kààr.
Naoderàànd, toen Napoleon weggejoge wààr, zijn de peeje gebleve. En iederen baomus ààre jil veule mèènse d'r volop wààrk meej op 't làànd en op 't febriek. D'n arbeid wààr goejekôôp en d'n opbrengst geweldig. Nou is d'n arbeid duur, om aol die duzende mèènsen uit te spaore wor 't grôôt getuig ingezet. Dus is 't 'r van de kepanje nie veul mjir te merke. Mar ik waog 't 'r toch mar nie op om dees weken op m'n reesfiets dur de polder te rije. Waant de kleikluite vliege ròònd oe ôôre en à 't 'n bietje nat is, ligde vor ge 't wit op de gròònd. Dan zoek ik mar liever de boskàànt op. Aloewel, ne zondag gieng ik nog mekàànst òònderstebove over tamme kestannies op de fietspad in de Plantaozje. D'r zit dèènk niks àànders op as m'n pèrdje mar 'n tèdjen op stal te zette. Wàgullie?