Stichting Het Brabants

Harba Lorifa. Brabantse volksliedje

'Harba Lorifa zong den Hertog, Harba Lorifa.' Dit is het bekende refrein uit het lied Toen den Hertog Jan kwam varen, en vormt de inspiratie voor het boek en de cd Harba Lorifa. Brabantse volksliedjes. In het lied reist Hertog Jan I van Brabant zijn hele hertogdom rond, en klimt uiteindelijk op de toren in 's-Hertogenbosch.

In Harba Lorifa wordt er een muzikale reis gemaakt door ditzelfde hertogdom. In het boek met bijbehorende cd staan 19 volksliedjes uit het oude hertogdom Brabant (het huidige hoofdstedelijk gewest en de provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Noord-Brabant). Elk lied heeft een eigen uitneembaar katern met het notenbeeld, de liedtekst in dialect én toegankelijke achtergrondinformatie over het dialect en de culturele achtergrond. Daarnaast is het boek kleurrijk geïllustreerd.

In eerste instantie is Harba Lorifa gericht op kinderen. Bij de liedjes zijn muzikale opdrachten gemaakt waarmee docenten uit het basisonderwijs zó aan de slag kunnen, ook als zij geen instrument bespelen. Het gaat daarbij niet alleen om de muziek of de taal; het project richt zich nadrukkelijk ook op de cultuurgeschiedenis van Brabant. Op deze manier sluit Harba Lorifa prima aan bij de hernieuwde aandacht voor cultuureducatie op basisscholen. Het boek en de cd worden ondersteund door de website: www.harbalorifa.eu. Maar natuurlijk is er voor volwassenen ook veel te ontdekken, zeker voor mensen die in Brabant zijn opgegroeid, maar natuurlijk ook voor mensen die geïnteresseerd zijn in dialecten en/of volkscultuur in het algemeen.

De lesopdrachten behandelen verschillend aspecten van het culturele erfgoed en zijn erg veelzijdig. Zo zijn er muziekopdrachten, waarbij de leerlingen kennismaken met de basisbeginselen van de muziek, er zijn dans- en bewegingsopdrachten, maar ook lesopdrachten die gericht zijn op taal en cultuur. Zo kunnen kinderen aan het werk met spreekwoorden en gezegden, die ze vervolgens kunnen presenteren als "tegeltjeswijsheden". Er is een dansopdracht waarbij kinderen de bewegingen, ritmes en geluiden die bij het weven komen kijken, uitbeelden. Daarnaast is er een opdracht waarbij kinderen een rommelpot of foekepot leren maken én bespelen, maar ook een biologieonderzoeksopdrachtje waarbij de kinderen gevraagd wordt te onderzoeken wat bijvoorbeeld een krieleke is of hoe een graafwesp er uit ziet.

In Harba Lorifa zijn de liedjes geordend volgens de jaarcyclus. Hierdoor is het voor de docent gemakkelijk om met een lied aan de slag te gaan dat bij een seizoen past. Het boek is opgebouwd uit negentien uitneembare katernen en daardoor kan er simpel een liedje uitgekozen worden voor gebruik in de klas. Het is niet noodzakelijk om alle liedjes te gebruiken, maar het kan natuurlijk wel. Harba Lorifa sluit aan bij het nieuwe leren. Docenten kunnen zelf bepalen wanneer ze met welk onderdeel of lied aan de slag willen. Alle katernen zijn los van elkaar te gebruiken, maar bieden ook de mogelijkheid om de lesideeën door elkaar te gebruiken. De docent kan het katern gebruiken als volledige les, maar de informatie kan ook als basis dienen voor een zelfgemaakte les met eigen accenten, of zelfs voor een hele lessencyclus. Harba Lorifa hoopt op deze manier de docent te inspireren en tevens voldoende achtergrondinformatie te geven om er zelf mee aan de slag te gaan.

Harba Lorifa laat kinderen (opnieuw) kennismaken met de Brabantse cultuur. Dit is een goede ingang om onderwerpen als eigen identiteit en onze multiculturele samenleving te bespreken. Wie ben je, waar kom je vandaan, wat vind je normaal en in welke cultuur ben je opgegroeid? In een van de katernen wordt er bijvoorbeeld gekeken naar eten en drinken. Wat werd er vroeger gegeten en wat eten kinderen nu? Kinderen worden hierdoor bewust gemaakt van hun eigen identiteit, en dat de dingen die zij nu heel normaal vinden vroeger niet bestonden. Ook kan de onbekendheid met de verschillende dialecten taalgrenzen wegnemen. Allochtone en autochtone kinderen maken samen kennis met verschillende Brabantse dialecten, die iedereen vreemd in de oren kunnen klinken.

Harba Lorifa is op verschillende manieren te gebruiken. Het kan klassikaal of in kleine groepjes worden gebruikt, maar ook gecombineerd worden met een museum bezoek of als basis dienen voor een projectweek. Docenten kunnen de muzikale kant van Harba Lorifa gebruiken in muziekonderwijs, maar ook de docenten die niet muzikaal zijn kunnen ermee aan de slag. Harba Lorifa is bijvoorbeeld ook goed bruikbaar binnen het vak erfgoededucatie.

Harba Lorifa wordt op 22 oktober aanstaande gepresenteerd in het cultuurcentrum van Baarle-Hertog/Baarle-Nassau. Optredens van 't Kliekske, Marja van Trier en een plaatselijk kinderkoor maken het geheel tot een feestelijke, muzikale middag. Geïnteresseerden kunnen de middag bijwonen, echter uitsluitend na aanmelding via info@noordbrabantsgenootschap.nl. (Er is slechts een beperkt aantal plaatsen beschikbaar).

Harba Lorifa. Brabantse volksliedjes, 40 blz., geïllustreerd, ISBN 90-78150-01-7.
Verkoopprijs: € 19,50 (speciale prijs voor basisscholen € 15,95). Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel of via het Noordbrabants Genootschap in 's-Hertogenbosch.