Forum
Op deze plaats nodigt de redactie u als lezer uit om uw mening te geven over een onderwerp dat te maken heeft met de Brabantse dialecten. De eerste stelling o deze plek was dat we zouden moeten streven naar uniformiteit in de spelling van het Brabants. De nieuwe stelling waarop u kunt reageren, is:
"Kinderen die worden opgevoed door ouders die dialect spreken, leren niet zo goed op school als kinderen die goed Nederlands kunnen spreken. Als je een goede toekomst voor je kinderen voor ogen hebt, kun je er maar beter voor zorgen dat ze geen dialect spreken en geen accent hebben."
Er wordt (pas) de laatste jaren onderzoek gedaan naar de invloed van dialect spreken op de
prestaties in het onderwijs. Aan de Universiteit van Nijmegen is een afstudeerscriptie afgerond, waarbij Limburgse
schoolkinderen werden gevolgd: de dialectsprekers presteerden bovengemiddeld bij het leren van talen. Wij zijn
benieuwd naar wat uw mening is over deze stelling.
--> Reageren? Vul dit formulier in.
Reacties
Henk Keyzers
Het spreken van een dialect thuis is nadelig. Dit is geconstateerd bij (jonge)kinderen van emigranten. De kinderen van Canadese emigranten wiens ouders thuis Nederlands bleven spreken hadden een achterstand in de gesproken Engelse taal. De onderwijzers raden ten strengste aan om naar Engels over te gaan. Dus in het algemeen is dat volgens mij ook het geval indien de ouders hun dialect blijven aanhouden.
Richard den Braber
Ik ben sinds dit jaar lid van jullie blad en ik vind het steengoed! ga zo door! Jammer dat jullie zo weinig leden hebben, maar misschien komt het ook omdat ik in de vertaalbranche heb gezeten en in Linguistiek geïnteresseerd ben. Ik hoop dat jullie blad altijd kan blijven bestaan en nog meer leden werft. Ook de cd's met spraak en muziek vind ik prachtig! echt uniek! Ik ben zelf vertaler Engels, Frans en Russisch geweest en dan gewoon kleine diensten. Maar goed, misschien moeten jullie meer mond op mondreclame rondbrengen dat zal ik in ieder geval ook doen. Succes en ga zo door; ik geef jullie blad een 10.
Toine Nooijens
Toen ik in de laatste editie van "Brabants" Michel de Koning's artikel over "het stiefkind" van Omroep Brabant onder mijn vrouw's ogen kreeg (ik ben blind), moest ik toegeven, dat hij gelijk had: het dialect op onze regionale omroep werd angstvallig vermeden, enkele uitzonderingen daargelaten, zoals: "Brabant Leeft" en "Op z'n Brabants"; al hebben ook die uitzendingen de gretigheid van de antidialectische tand moeten voelen.
Ik hoef niet eens diep na te denken om terug te grijpen op mijn ervaringen in Drente, waar ik toch wel enkele maanden per jaar verblijf, omdat wij daar - in Beilen - een stacaravan hebben. Als we daar zijn, staat de radio altijd op Radio Drente en dan valt mij het volgende op: Elke morgen van negen tot tien is er de uitzending "Draaideur", waarin uitsluitend streektaal wordt gedraaid; maakt niet uit, waar vandaan. Elke middag van twee tot drie volgt dan een uitzending met Drentse muziek.
Bovendien spreken de meeste presentatoren plat Drents, zowel tot de luisteraar als met mensen in de studio.
Dit komt dus wel even heel anders over dan bij onze eigen, regionale omroep.
Nou hoor ik mensen al zeggen: "Ja, maar... Drente, da's zo'n piepklein provincietje, in vergelijking met ons grote Brabant met al z'n verschillende dialecten. Laat ik je dan wel vertellen, dat het in Drente ook stikt van de varieteit in dialecten; daar zijn even grote verschillen te horen als bij ons. Alleen: Drents vindt men er belangrijk. Drents moet iedereen kunnen volgen en verstaan. Drents is de taal van de Drenten en van hun provincie. Bovendien neemt Drente hierbij geen specifieke plaats in; diverse provincies bogen op hun dialecten en houden deze veelvuldig in ere.
Daar kunnen wij hier in ons eigen uitgestrekte, maar prachtige Brabant nog heel wat van opsteken. Het zou beslist geen kwaad kunnen, als Omroep Brabant niet wat, maar heel wat meer aandacht en tijd investeerde in onze streektalen, in onze prachtige en ontzettend gevarieerde dialecten. Men zal uiteindelijk tot de ontdekking komen, dat het dialect door veel mensen wordt gewaardeerd en beluisterd. Pas dan zal onze gewaardeerde omroep echt timmeren aan de Brabantse wegen en ervaren, dat investeren in de Brabantse taalcultuur alleen maar gezonde en smaakvolle vruchten afwerpt.
Dieke Janssen
Het is inderdaad beter om 'tweetalig' opgevoed te worden. Toch ondervind ik er zelf nog wel eens hinder van. Mijn ouders komen beiden uit Oost-Noord-Brabant (Uje en His) en zelf ben ik opgegroeid in de buurt van Den Haag en Rotterdam. Dialect heb ik slechts helaas passief, ik begrijp mijn opa en oma (rasechte Ujese als je dat zo kunt zeggen) wel goed. Maar mijn Haags-Rotterdamse tongval doet het niet altijd goed op presentaties. Je komt voor de mensen echt dommer over dan dat je keurig Standaard-Nederlands spreekt waar niet aan af te horen is waar je vandaan komt.
Toch hoop ik (als taalwetenschapper in wording) dat iedereen in Brabant zijn kinderen lekker met het dialect opvoedt, want niets is erger dan dat er zo'n mooi taaltje verloren gaat.
Maria van de Looverbosch
Naar aanleiding van het bericht over de negatieve gevolgen van het thuis dialect praten.... Persoonlijk heb ik ervaren dat ik juist omdat ik goed Helmonds heb geleerd, ik nu een veel groter gevoel voor taal en de diverse talen om ons heen(Nederlands, Duits enz.) heb ontwikkeld. Ik kan veel beter herleiden hoe de taal in elkaar steekt. Het Helmonds is mijn thuis, mijn hart als het ware, maar het resulteert meteen in een zich vrij kunnen bewegen in het Nederlands. Zo ben ik er, juist door mijn kennis van het Helmonds en het Brabants een groot voorstandster van dat vrouwen in de taal genoemd worden en niet versluierd worden door woorden die mannen tonen.
Ik merk juist dat mensen die geen streektaal spreken, vervreemd zijn van het Nederlands.
(Mijn artikel over het onderwerp dat ik hierboven aansnijd, heet:"De taal als boerka" en staat op de deze internetpagina. En ik schreef erover in Trouw toen Merkel Bundeskanslerin werd.
Ik doe onderzoek naar de invloed van televisie op de ethiek, ons denken over goed en kwaad. Als een bijprodukt daarvan beschouw ik mijn denken over de taal (www.ethiek.tv).
Harm Langemeijer
Onzin, ik ben 16 jaar en praat thuis een beetje plat, maar op school wordt er gewoon Brabants gepraat in pauzes etc. Wat geeft de rest van Nederland (Lees de provincies noord+zuid Holland) het recht ons hun dialect op te leggen? We zijn een van de grootste provincies van het land. En het abn is in feite gewoon het Hollands dialect. Standaard Nederlands bestaat niet.
Nick Heesakkers
Ik vind het zonde dat veel mensen het Brabants niet kennen. Ik zelf ben van mening dat het de schoolprestaties alleen maar ten goede komt. Ik word er ook niet goed van als er wordt neergekeken op het Brabants, dan is ons allemaal aangepraat door die Hollanders van boven de grote sloten!
Adri Hoppenbrouwers
Dag Frans
Ja ja, ik hem 't geleeze wur.
Bedankt vur de loovende woorde.
En omda ge toch vèènt da mèèn "algemeen beschaafd nederlands" wook nog dur de beugel kan, hoef ik da nou ni mjeer te bewèèze en schrèèf ik 't in algemjeen Zunders.
Dagge mèèn cd'ke in oewen auto hed zitte wul nie zegge dagge't wook afspeult. Of toch?? Houdoe wur en ne goeiendag van Adri
Frans nefs
Ik weet nie of Adri Hoppenbrouwers meertalig is grootgebrocht, mar mee d're cd laat ze in elk geval de liedjesmakerijkant van d'r opvoeding gloriëre en na dà'k kennis mee d'r heb gemaakt, vin ik ok, dà ze Algemeen Beschaafd best deur de beugel kan. En Adri à gij dì leest, oew cdke zit al vier weke in de cd-speuler van m'ne auto. Dà's ongeveer 'r zelfde as bove aan de 'top 100'
Selu hé en ouwdoe,
Frans Nefs
John van den Berg
Kinderen die opgevoed worden met dialect en nederlandse taal, hebben een voorsprong. Eigen streek identiteit en cultuur besef geeft kinderen en later als volwassenen meer houvast en sterker htuisgevoel in een steeds mondialer wordere wereld. Tweetaligheid is goed voor de optimale ontwikkeling van de hersenen, creativiteit en ontwikkeling van zelfbesef.
Adri Hoppenbrouwers
Goeiendag mèènse
Hier zen'k nog 's ne kjeer. Da's lang geleeje zeg da'k hier 's geschreeven hem. Ik kèèk reegelmaotig op deeze site. En vural wa'd 't foorum ammel te zeggen eed.Intusse hem ik wook al verschillende mèènse teegegekomme . Piet Pels bevubbeld en Will Segers.Willemiene h'ek wook al 's geziên.Van Frans Nefs he'k 'n paor jeele schwoone boekskes aongeschaft.
D'n 22ste april goi ik zeeker naor Ossendrecht. Daor spult ie mee De Glacic en dan kan 'k 'm wook zien en vural 's whoore.Mar waorom ik da nou ammel schrèèf da weet ik nie wur. Gewjoon om 's wa te maauwe dèènk. Ik hem ooit 's vurgesteld om hier 'n chatpregramma te maoke en toen ee Wout Hagen gezeet da we da hier toch wook kunne doen. En fèètelijk ies 'r di dan wook jeen. Ik dèènk da'k daorum nou hem geschreeve.Di 'd ies Zunderts dialect mèènse en daor zulde't mee motte doên want ik kan nie aanders. Ik kan wel goêd aandre dialecte leeze. Da'd hè'k intusse wel geljeerd.Dus, wa mèèn betreft, hou d'oew èège nie ien en schrèèf mar lekker ien oew èège taoltje. Grwoote kaas da'k hier m'n èège nog ies laot ziên.
Hou d'oew èège goêd of ien 't kurt; houdoe.
Ne goeiendag van Adri Hoppenbrouwers
Will Segers
tis ùt de tèd om dialect on oe kender te lere, mar as gu in brabant gebore bent hedde aaltij un accent of ge wilt of nie,as ieder èèn naauw us op houdt mee ut dom te vène zoas vruger wier gedocht, en in eige tuneelstukke wier bevestigd, dur de rolle van de zg domme meense in ut plat te doen, dan kundut naauw wir as 1e taol gon zien, en dan ziede ok de tuneestukke wir int dialect vurschène zoas in Heesch. Ik heb in de jaore 80 tuneel gespuld mee KVO meensen, mar men vurwaorde was int plat, want dan kunde ut biste oe gevulens ùtdrukke
Jan Braat
Hierbij 'n reactie op de stelling wel of geen nadeel van het spreken in het dialect.
Nou kommik zelf van de May, des beter bekent as Made. Nou isset mays wel zouw plat dakkik er leut in heb om ut te praten ak zeker weet dasse me nie verstaon, kik.... en dè motte nou net nie doen. Mar 'n leeraachterstaand hek echt nie van gekrege, want wai brabanders kennen oos aige ook wel verstaonbaor maoke assut mot in goei a.b.n. Allenig klinktut vur genne meter.Want ak op visite ben bai mun zuster in Haarlem (ja wel), wak dan ammel hoor,des echt lagge. Mar goed tkomt ammel wel goed hor mee oos dialect want ge mot goed beseffe da we wel un taal MEER hebben assun aander, ennut zouw eeuwig zonde zain as dè weg was.
Albert Willems
Mijn kinderen hebben nooit last gehad van de invloed van twee verschillende dialecten,oost Brabants en zuid Limburgs.Alle drie hadden altijd cijfers voor taal boven het klas gemiddelde hier in Canada.Het is voor hen ook nooit een hindernis geweest om andere talen te kunnen leren,maar eerder een voordeel.Ik ben zelf trots als Brabander opgegroeid te zijn en het Brabants nog goed machtig te zijn na meer dan 50 jaren in Canada.Misschien heeft het mij geholpen van m`n ouders het Gelderse dialect mee te krijgen als kind.Engels is voor mij nu wel makkelijker,maar daar hoef ik gelukkig niets voor op te geven.Ik kom hier met vele oud-landgenoten in contact,die van elke streek van Nederland komen en heb me er nooit zelfbewust over gevoeld Brabander te zijn,integendeel.Maar een minderwaardigheidsgevoel kan niemand je geven zonder je toestemming.
Giovanni Hartogs
Ik ben van mening dat kinderen die met dialect opgevoed worden zelfs een voorsprong opbouwen, met name op het gebied van talen. Ik ben zelf een geboren en getogen Eindhovenaar, maar ik heb in mijn tienertijd 3 jaar in Midden-Limburg gewoond, waar ik goede herrinneringen aan heb. Wat mij opviel was dat echt iedereen, van jong tot oud, Limburgs sprak. Op school werd zelfs vlak voor het 1e lesuur op maandag het Limburgse volkslied gezongen, waarna we kathechese kregen (van de dorpskapelaan).
Mocht ik ooit kinderen krijgen dan zal ik ze zeker met dialect opvoeden en ze de liefde voor het Brabants bijbrengen.
Maaike
Ik ben 14 jaar en ik ben ook opgevoed met een dialect een beetje Brabants en ook Helmonds.
Bij ons op school zitten heel veel mensen uit Beek en Donk en Mierlo Hout en Stiphout.
Op school word door sommige leraren ook met dialect... soms kunnen mensen mij of de leraren niet verstaan dat is wel leuk... ik vind dat je gerust met dialect of accent opgevoed mag worden.
C Mathijsen
Sinds de tijd dat ik op de lagere school zat,heb ik nooit meer het Brabants volkslied gehoort. We wonen een lange tijd in Australië, maar ik ben zeer benieuwt hoeveel Brabanders het Brabants volkslied kent.
Hier volgt een stukje wat ik me nog kan herinneren.
Brabant fiert het hoofd omhoge en vooruit vol christie goed.Hier uw zonen Brabant ziet, hoor de wekroep were di, (refrein) hier uw zonen Brabant ziet, hoor de wekroep were di.
Er is altijd nog een groot verschil te merken tussen de mensen boven de rivieren en beneden de rivieren. Het behoud van de Brabantse taal zal de cultuur van Brabant behouden en versterken. Met de aboriginals is het hier het zelfde gesteld, als een stam hun taal verliest is hun duizenden jaar oude cultuur en traditie voor altijd verloren. Een groot verlies.
Wout Hagens
Mi veul belangstelling he’k zitte loere naor wa Frans Nefs en Corine Hendriks te vertellen ha’n.
Misschien hebbe ze allebei wel gelèijk. Mar as ge rikkening houwt mi wa Frans zegt dan denk’k dat ge toch wel dialect moet kunne leze als ge twitaolig bent tot oew botte toe, toch?
Mar ik zeg’t erbij, qua opleiding ben’k nie wijer gekomme dan de Habeejo, dus ik kan’t goewd mis hebbe.
Houdoe wir.
Frans Nefs
Corine Hendriks et problemen mee 't leze van diaect. Gezien haar opleiding en functie, è ze waarschijnlijk gin probleme mee Frans, Duits of Engels. Zij wit bijv. dà de Engelse 'A' anders klinkt dan de Nederlandse. Dà wit ze, omdà daarover duidelijke afspraken zijn gemaakt.
Zij et - denk ik - ook nooit les gehad in dialect leze. Late me 't eerst mar 's d'r overeens zijn, dat 'n dialect mar 'n heel klein gebied bestrijkt en dà ge zo gauw ge daarbuite komt wir al andere klanken, woorden en begrippen hoort.
Ze mot mar 's late wete of ze moeiten had om dì stukske te leze. dan prate me wir wel verder.
Gr. Frans Nefs.
Bert Willemens
Vraag:
Zijn er ook gedichten/versen etc in het Brabants dialect te vinden over het werk van de hond met de hondenkar?
Meer info over het onderwerp hondenkar zie www.hondmethondenkar.nl
In afwachting van een reactie
Bert Willemen
www.hondmethondenkar.nl
b.willemen@home.nl
Corine Hendriks
Mijn zussen hebben hun kinderen opgevoed met Nederlands, ik weet eigenlijk niet waarom. Ik ben zelf in het Brabantse dialect opgevoed en heb het geschopt tot centrale redacteur bij de Universiteit Leiden voor uiteenlopende publicaties. Dit als bewijs dat ik niet het idee heb dat ik een taalachterstand heb opgelopen.
Wel hoorde ik, toen ik als 17-jarige naar Nijmegen ging voor mijn opleiding, mijn eigen accent wel heel sterk en durfde daardoor aanvankelijk mijn mond niet goed open te doen. (Is later royaal goed gekomen.) Brabants is toch een wat boertige taal, vind ik nog steeds.
Brabants lezen kan ik niet goed, heb er ook een hekel aan omdat ik zo moet turen wat er staat, maar mondeling voel ik me tweetalig tot op mijn botten.
Wout Hagens
Cor Sydam, bedoelde gij di verhaol:
En ie zin: Iemend ha twee zeuns. De jongste van hun zin tegen hunne vadder: Vadder, gif men m'n part. En ie verdelde 't bezit onder hun.. En wennig doag latter verkocht de jongste zoon alles en ging op reis, nar 'n land wijd eweg, wor ie z'n bezit verkwanselde in 'n leve van overdaad. Toen ie alles opgemakt ha, kwoam 'r 'n zwoar hongersnood over de land en ie begon erremoei te lije. En ie trok 'r op ut en drong z'n eige op on een van de burgers van de land en die stuurde 'm nar 't veld um de verrekes te huje. En ie wo z'ne buik vulle mi de skel die de verrekes oate, mer geman gaf z'um. Toen kwam ie toew z'n eigen en zin: Hoeveul dagloners van onze vadder hebbe brood zat en ik kom hier um van d'n honger. Ik zal opston en na onze vadder gon en tegen 'm zegge: Vadder, 'k he gezondigd tege d'n hemel en vur ouw. 'k Ze 't nie mer werd oewe zoon te heite, stel men gelijk mi enne van oew dagloners. En ie ston op en keerde nar hunne vadder trug. En toen ie nog wijd eweg woar, zag hunne vadder 'm en ie kreeg mejelijje. En ie liep 'm tege, viel 'm um z'ne nek en kuste'n'm. En de zoon zin tegen 'm: Vadder, 'k he gezondigd tege d'n hemel en vur ouw, 'k ze't nie mer werd oewe zoon te heite. Mer de vader zin tege z'n slave: brengt vlug z'n beste dinge, en trek 't 'm on en doet 'm ene ring on z'n hand en schoen on z'n voet. En hoal 't gemeste kallef en slacht 't en loat ons feste, want m'ne zoon hier woar dood en is wer levend geworre, hij woar verlorre en is gevonde. En ze begonne te feste. Z'nen oudste zoon woar opt land en toen ie dicht be huis kwaam, hurde 'n ie meziek en dans. En ie riep enne van de knechs be'm en vroeg wetter te doen waar. Die zin tegen 'm: Oew bruur is gekomme en ulli? vadder hi't gemeste kallef loate slachte, umdet'ie'm gezond en wel trug hi. Mer ie wier koad en wo nie mer nar binne gon. Toen kwam hunne vadder na buite en hiel be 'm on. Mer ie zin tegen hunne vadder: Kek, zoeveul joar dien 'k al be ouw en noit heb 'k oew gebod overtroje, mer men hedde noit 'n geitebukske gegeve um mi m'n kammeroaj te feste. Mer nou dieje zoon van oe gekommen is, die oew bezit opgemakt hi mi slecht vrouwvollek, hedde ge vur hum 't gemeste kallef loate slachte. Mer hij zin tegen 'm: Zoon, ge zet alted be men en al 't men is 't ouw. We moesse feste en blij zen, want oew bruur hier waar dood en ie is levend geworre, hij waar verlorren en is gevonde.
Col Sydam
Hallo,
ongeveer 2 jaar geleden las ik op het internet een vertaling van het Bijbelse verhaal "de verloren zoon" helaas ben ik door de crash van mij computer de gegevens verloren. Van wat ik mij herinneren kan was het een vertaling van Nederlands in Brabants gedaan door een Oirschotse geestelijke vermoedelijk een dominee omstreeks 1880 hij had dat gedaan zo dat de mensen konden begrijpen waar hij het over had. Het was een prachtig stuk Brabants, jammergenoeg kan ik niet herinneren waar ik het gevonden had. Het is voor mij heel moeilijk om verdere gegevens te verkrijgen,( ik ben 55 jaar in Australia woonachtig) daarom een vriendelijk verzoek gericht aan jullie vereeniging om dit op te sporen,het is zeker de moeite waard om het Ouwe Braobaantse taol bove waoter te houwe. ik ben er zelluf inne van Eindhove.
Met vriendelijke groet
Col Sydam
Antwoord van de streektaalfunctionaris:
Beste Col,
op www.dbnl.nl/tekst/wink007alge01/wink007alge01_083.htm vindt u de betreffende tekst uit het boek Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon, (1874) van J.H. Winkler. Dit boek staat in een elektronische editie in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
Met vriendelijke groet,
dr. Jos Swanenberg,
streektaalfunctionaris Noord-Brabant.
Michel Broks
Eigluk kwaamp ik per onguluk hier teraegte.
Ik waar oant zuuke noar wa int plat Balkums, omdé ik zelluf ok doarvandoan kom. Ik ben unne website oant moake in ut dialect en die wik gérre nog wa uitbreije. Ik vein ut skon um te leeze dattur nog zovvil miense meej bizzig zen.
Aggu zot wille kekkke, ut adres is www.mbroks.nl
Antoni Barten
Bè ut weggaon bè femilie, un goei kennis of zomar un bekende, zegde in ut Brabants gedaag. Gin nejwetserig 'Doegh' of 'Dag hoor' of 'Doei'. Nej, in j'ons afscheid zit aal't wenselijks: goei gezondheid, veul geluk en gin erremoei. Dus kunde, mi of zonder unne kromme errum nog is gauw terugkomme vur un wèrm onthaal. In brabant zeggen ze dan altij: "Houdoe wôr!"
Maria Berkers
DE MEERWAARDE VAN DE MOEDERTAAL
Ik ben geboren in Zuid-Oost Brabant en ik heb praten geleerd van mijn grootmoeder. Grootmoeder werd geboren in 1870, was analfabeet en sprak uitsluitend dialect. Ik leerde dus een dialect uit het einde van de 19e eeuw. Ik ben door mijn grootmoeder “taalrijk” opgevoed; ze praatte veel met me en leerde me versjes en liedjes. In 1954 ging ik naar de kleuterschool. Aanvankelijk verstond ik de kleuterleidster niet; zij sprak ABN. Ik ga er van uit dat zij mij ook niet verstond. Dat leverde in het begin wat ongemak op. Maar al na enige maanden lukte het me om in het Nederlands te communiceren, verhaaltjes te vertellen en versjes op te zeggen. Ik kan me niet herinneren dat ik nadien ooit moeite heb gehad met Nederlands. Ik ben er van overtuigd dat het feit dat mijn grootmoeder mij “taal” geleerd heeft, cruciaal was. Ik beschouw het dialect als mijn moedertaal; de taal waarin ik heb leren denken, benoemen, abstraheren, redeneren, filosoferen en fantaseren. Die taalrijke opvoeding is van cruciaal belang geweest bij het leren van andere talen, inclusief het ABN. Als je een goede toekomst voor je kind voor ogen hebt, voed het dan taalrijk op. De moedertaal van de opvoeders is daarvoor de beste taal. Of dat Grieks is, Deurnes, Russisch of Nederlands, is van geen enkel belang. Een taalrijk opgevoed kind dat op jonge leeftijd buitenshuis (op school b.v.) in contact komt met de standaardtaal, leert die taal in de kortste keren. Taalrijk opvoeden van kinderen (in welke taal dan ook) is de beste manier om taalachterstand te voorkomen. Het mag duidelijk zijn dat ik er van overtuigd ben dat mindere schoolprestaties van kinderen op geen enkele manier hun oorzaak kunnen vinden in het feit dat een kind in dialect is opgevoed. Integendeel: het verbaast mij niet dat dialectsprekende kinderen boven gemiddeld presteren op school. Van hen staat immers vast dat zij zijn opgevoed in de moedertaal van hun ouders/opvoeders.
Maria Berkers, Deurne
Frans Nefs
Ik docht eerst dat't 'n stelling van nik waar.
dà kinders die mee d'r dialect zijn grootgebrocht 't nie zo ver zouwe brenge. Daarom schreef ik dan ok: Dat of à d'n kind 't wel of nie ver zou brenge nie aan zijn dialect mar aan z'n intelect zou ligge.
As ik nou kijk naar de reacties op deze stelling, zijn ik toch 'n bietje geneigd om over te helle naar de stelling. 'Dialect gebruikers lope achterstand op.'
(Dì's mar 'n bietje stangen or, da verstade wel hoop ik.)
{Heeel vroeger wou ik graag Paus worre, mar om één of andere reje is me dà nie gelukt.}
Salut en Ouwdoe, Frans Nefs
wout hagens
Wa sunt nou John Heller da ge da nou nie in het Broabaans het gedoan. Da war toch veul echter gewist as ge over diejen durrepsdichter proat, of nie dan?
Haauwdoe
Piet Pels
Ok goeiendag tis skon um te zien hoe ons dialect op verskeiene menieren geskreven wordt. Daor zal men taaltje ok wel in opvallen. Mar goed da moet dan mar.
Ik zal urst m’n eige ekkes vurstellen. Ik ben Piet Pels geborre in Den Bosch en groot geworre in Orthen de moeder van Den Bosch zo es wij da zeggen.
Dur m’n trouwe woon ik seins 1969 in Den Dungen en de betekent da ik gin Bosch mer praot en ok gin Dungens kan, mar daor hek mee leren leven.
Seins 1993 doe ik bij de lokale radio ’n programma maken urst be de V.L.O.D. in Den Dungen en lotter toen geminte Den Dungen nie mer bestond ben ik nor de LOS gegaon in Schijndel en daor hek al wir meer dan 400 Uurke’s Plat gemakt.
Ok hek nog mee aon de wieg gestaon van ’t Brabants Uurke.
Op deez moment hen we in samespraak mi onze neie streektaalfunctionaris ’n gruupke samegesteld da bestao uit Frans van den Bogaard uit Rosmaolen van de Lokale Umroep Boschtion en Arno Maas van Radio Centraal uit Gemert en zen wij bezig um de lokale umroepe te benadere um ammol ’n Brabants dialectprogramma te gaon maken.
De miste hen al bericht gehad mar ik doe ok ’n beroep op mensen die deez lezen want mistal gaoggut um MENSEN die nie be de umroepen aonwezig zijn.
Es gullie oe eige geroepe vuult um mee te doen of van mense denkt da is wa vur hum of heur laot ons da dan weten zoda wij nor dieje umroep kunne gaon en zegge wa denkte van hum of heur die wille wel.
Ik kan oe zegge tis ’n prachtige hobby ge kunt er veul in kwijt, en ge kunt alles thuis vur bereije en ge hoeft mar ins in de week nor de studio.
Ee ge contact op wilt neme dan kan da op Tel 073-5942151 of via Email p.pels1@hetnet.nl ge kekt mar.
Ge ziet wel tis ammol zonder leestekens die moette er mar be denken.
Groeten Piet Pels
John Heller
Ik zou u willen aanbevelen contact op te nemen met de heet Piet de Nijs. In ons mooie dorp (niet mooi van buiten maar wel van binnen) staat hij o.a. bekend als onze dorpsdichter.
Piet is een markante mens met veel taalgevoel. Hij schrijft ondermeer in het blad de Klepel van de plaatselijke Heemkundekring. Daarin werkt hij al jaren aan een opsomming van typisch Beekse woorden. Deze bijzondere mens uit West Brabant verdient een plaats in uw periodiek wat ik met veel genoegen lees en deel.
met vriendelijke groet
John Heller
Dialectclub "Tusse Maos en Peel"
Beste Albert Willems. ik heb ow al 's de spelling toegestuurd die wéj hier mit ons Riggionaole Dialectclub "Tusse Maos en Peel" vörstaon in 't Lând van Kuuk. Mar umdet ik nou ow vraog hier nog zie staon za'k 't hier ok nog 's perbeeren in't kort. Ons spelling is gebazeerd op de Referentiespelling voor alle Brabantse dialecten. Op 'n par kliêne uutzonderinge nao. Det betreft de ö in de pláts van de ù vör woorde die in 't Nederlands ok 'n o hebbe. Di doen we um lééstechnische reje. Dink hierbéj bevöbbeld mar 's án hökske voor hokje en hùkske vör haakje. En we gebruke de ao in pláts van de ô umdè wéj viene, det slaon en straot d'r, hier ok wér lééstechnisch, béêter uutziet as slôn en strôt. Vör de rest is 't allemól 't eigest' as in vörnoemde Referentiespelling. Oja, we gebruken ok soms de oa want anders zódde in de war komme as ge schriêft: diejen halleve zoâl zât in de zaôl mit 'n kaole koaleschup in zien peut! Houdoe en tot 's wérres!
Wout Hagens
Hier zei'k nog'n keertje. As'k 't goewd hè gezien dan zen er nog nie zo veul mense die in dizze rebriek Braobaans praote. Behaalve ikzelf zee de gek he'k nog maor allinnig gezien van:
Willemien lips
Adri Hoppenbrouwers
R v Kaathoven
Frans Nefs
Chris Kerkhoff en
Petroc Ceelen.
Nou as 't hier nie ken dan kenne we't toch gewon me mekaore doewn, toch?
Mij kunde meelen onder whagens@home.nl
Haauwdoe wir hè.
Karel van de Pol
Ik las op uw site het vraag+antwoord inzake de verklaring van het woord "nonde(d)juke" in de betekenis van "vlinderdasje" en "klein snorretje" (zie hieronder).
Zo kan ik me vanuit mijn jeugd (in Goirle) herinneren dat het woord "potverdommeke" werd gebruikt in de betekenis van "klein snorretje". Geldt hiervoor dezelfde verklaring?
Groet,
mr. Karel C.M. van de Pol
Frans Nefs
Goed kunnen lere è te make mee intellect; nie mee dialect.
Dà denk ik mar or. Gr.Frans.
Frans Nefs
Zonde dà deze plek zo weinig gebruikt wor. We zouwe veul aan mekare kunnen hebbe. Ik kijk elleken avond of t'r wà gebuerd is, mar niks or. Dà's toch gek.
Gr. en ouwdoe,
Frans Nefs
Wout Hagens
Hier ben'k wir's 'n keertje. En witte waorum? Omda'k't hillemaol ins zei mi Petros Ceelen. Hij veind't ok skon dat'n dialect ploats gebonde is. Gewôn amaol oe eige dialect blève proate en skrijve dan komt er teminste wa op gang. Nie amaol in da ABN, da kunde overla lèze, toch. Mar krek da Braobaans dat mot veul meer gebeure.
Haauwdoe.
Gerard de Laat
1. Geschreven dialect zou zo moeten zijn dat het door een beetje geoefende lezer vlot gelezen kan worden, ook hardop.
2. Ik spreek redelijk dialect en zou me er graag meer mee bezighouden. met name interesseert me de (lied)voordrachten die op bruuiloften en partijen werden voorgedragen. Is er iemand mee bezig (geweest)?
Groeten,
Gerard de Laat, Nuenen
Paula Oliemeulen
Goede morgen,
Ik heb het artikel over Brabants dialect gelezen, en vind ook dat dit goed bewaart moet blijven.
Ik heb een neef die momenteel in Heerlen woont en altijd met het Gemerts dialect bezig is en er ook boeken over heeft geschreven. Als u belangstelling heeft, wil ik wel contact met hem opnemen, ik ben er van overtuigd dat hij hier zeker aan mee wil werken en dit ook leuk en waardevol vind. Met vriendelijke groet
Paula Oliemeulen
Jo van Eerd van Boxtel
Hier bij wil ik Jos Swanenberg feliciteren. Fijn dat je het opneemt voor ons dialect. Zelf kom ik ook uit berlicum maar woon al bijna 50 jaar in veldhoven. Als je het hebt oververschillen in taal binnen een gemeente is dat hier ook wel. Ik wens jullie veel sucses en stuur dit ook door naar mijn zoon in Canada die woont in Winnepeg, en klaagde pas nog dat hij niet het goede dialect heeft geleerd om dat zijn Vader uit Acht komt en ik uit Berlicum. Als hij dit allemaal leest weet hij waarom. Nogmaals veel succes
Jo van Eerd
Albert Willems (Canada)
Is het mogelijk een algemeen aangenomen schrijfwijze voor Brabants op deze site te zetten, want ik kan, waar ik woon, niet zomaar even naar de bibliotheek of winkel lopen voor informatie. Toch ben ik evengoed gehecht en geïnteresseerd aan de Brabantse dialecten. Vaak kan ik aan de manier waarop emigranten Engels spreken hier in Canada horen, van welke streek in Nederland ze origineel komen. Als volwassen emigrant zijn er weinig, die die nuances verliezen. Ik had dit stukje wel in het Brabants willen schrijven, maar weet helaas niet wat de algemene manier is. Er zijn hele kleine verschillen, die mijns inziens zo goed als niet te beschrijven zijn. Als voorbeeld noem ik de uitspraak van het woord "beek", dat in Oploo iets anders is dan in St.Tunnis bijvoorbeeld. Daar hadden we nog een discussie over, toen ik de laatste keer in Nederland was in 2000. Zoiets moet toch vastgelegd worden, voordat het voor eeuwig verloren gaat, dit mooie stukje erfgoed.
Antwoord van de webmaster:
Beste Albert,
Op deze website zijn op de pagina Spelling de spellingsregels volgens de Brabantse Referentiespelling te lezen. Elke unieke klank wordt op een bepaalde manier gespeld, zodat alle lezers kunnen weten hoe dat woord precies moet worden uitgesproken. Dialectverschillen blijven dus leesbaar in de spelling. Ze worden juist beter leesbaar, omdat lezers niet meer hoeven te raden naar de uitspraak van een door de schrijver verzonnen transcriptie. Ik zou u dus aanraden deze referentiespelling te gebruiken, zodat uw Brabants toegankelijker kan worden!
Verder wil ik u erop wijzen dat er op de Radboud Universiteit Nijmegen (voorheen: Katholieke Universiteit) de afgelopen jaren hard is gewerkt aan het vastleggen van dit stukje cultureel erfgoed. Op de afdeling Letteren heeft een team wetenschappers, in samenwerking met de universiteit van Leuven, de woordenschat van de Brabantse dialecten (ook die in België) opgenomen in een woordenboek, het Woordenboek van de Brabantse Dialecten. Ook is afgelopen maand een streektaalfunctionaris voor de Brabantse dialecten aangesteld, meer hierover kunt u lezen op deze website (zie de knop 'Streektaalfunctionaris' in het menu links).
Met vriendelijke groet,
Mathieu van Woerkom
Frans Nefs
Die Petros Ceelen is zo zot nò nie. Me kunne hooguit wat afsprake make waardeur we mekare wà beter kunne leze as me in dialect iets wulle opschrijve. 't Eigene van dialect is, dat 't van ons eigen is en dà motte me voràl zo houwe. As ik tege iemand uit Boxmeer wà wul zegge en ik ben bang dat ie me nie verstaat, dan zeg ik 't mar in gewoon Nederlands.
ouwdoe, Frans Nefs
Petros Ceelen
1 uniforme spelling in broabant da ge nie. Ut schòne van dialect is da't gebonde zijt an uw eige ploats. Broabant zij te gróót vur enne toal. Maar as we allemol os eigeste dialect blijve proate kom ut van eiges goed.
Houdoe
Adri Hoppenbrouwers
Sinds een paar maanden schrijf ik in een krant een verhaaltje in en over het plaatselijk dialect. Ik kom wel eens woorden tegen waarvan ik graag uitleg wil geven van het hoe en waarom. Zo is er de naam "nodejuuke", dat staat voor een vlinderdasje en ook voor een klein snorretje.
Hoe moet ik dat rijmen met een, waarschijnlijke, vloek? Ik hoop dat U me daarbij kunt helpen. b.v.dank.
Met vriendelijke groeten.
Adri hoppenbrouwers
Antwoord:
Van Dale vermeldt onder nonde(d)juke inderdaad de betekenis 'vlinderdasje'. Ik kwam het woord ook tegen i.v.m. woordenboekartikelen over benamingen i.v.m. de begrippen 'snor' en 'sik'.
Ik sla er een slag naar w.b. de verklaring want ik heb daar nog niet diep over nagedacht.
Misschien is "nonde(d)juke" aanvankelijk een benaming voor 'vlinderdasje' (zie VD) welk kledingstuk men vaak men moeite, dus vaak vloekend, om de hals kan krijgen. Dat de benaming gebruikt ging worden in de betekenis 'snor' en (bepaald soort) 'sik', zou kunnen berusten op vormovereenkomst (ze lijken een beetje op elkaar). De vloek is dus te verklaren vanuit de betekenis 'vlinderdasje'.
Succes met uw artikeltje!
Met vriendelijke groet,
P.H. Vos
Wout Hagens
Kenne we nou nie mi z'n alle afspreke dat we in't vervolg allinig mar in't Braobaans reagere. Ieder op z'n eige manier. Wa makt da nouw uit as g't nie goewd doet. D'r is toch gin dijelekt wa amaol't zelfde is. Ik veind't nou zu leuk da'k van alles kan leze.
Jos Swanenberg kan't in ieders geval. Da he'k al meer gezien. En van Elderen kunde gij alleen mar abéjen?
Alé, de mazzel wir hè.
Carin Vriens
Waar in Tilburg of omgeving kan ik Brabantse CD's op de kop tikken? Bij het Brabants Uurke hoor ik altijd namen van ..., maar ik weet niet hoe ik eraan kan komen.
Antwoord van de Redactie:
Omdat dialect-CD's vaak in eigen beheer verschijnen en in kleine oplage, liggen ze niet zomaar in de winkel. Een goede gelegenheid om ze aan te schaffen is bijvoorbeeld het Dialectenfestival op 13 juni in Lieshout (zie ook de Agenda). Dat wordt georganiseerd door o.m. Sjef van Schalen, en dat is iemand die alle artiesten kent en kan benaderen: jvanschalen@home.nl
groeten,
Jos Swanenberg.
Ton Scheepens
[u] put jeu Ökonom
Over het bovenstaande: dat jeu klinkt toch heel anders dan put. Ik begrijp het verband niet. Voor mij klinkt deur als jeu. Is hier de klank bedoeld, die in het engels fonetisch met de omgekeerde e wordt aangeduid?
Ben zeer benieuwd naar de reactie en daarvoor alvast bedankt.
Ton Scheepens in Lieshout.
Antwoord van de Redactie:
Beste Ton,
het is de klank die in fonetisch schrift met een o met een schuin streepje er doorheen (ziet er scandinavisch uit) wordt aangeduid. Die klinkt inderdaad als de omgekeerde e (die hoor je in woorden als de, het, maken, grote en kan geen klemtoon krijgen), maar is weer net even anders (in het Nederlands schrijf je -u-, bijv. put, krul). Alhoewel je zegt het verband niet te begrijpen, leg je dat verband zelf al! Want de -eu- in deur is diezelfde klank, maar dan lang. De korte variant zit in put en ook in jeu, maar daarvan heb jij blijkbaar de intuitie dat dat lang wordt uitgesproken, net als deur. Volgens Franse uitspraakboeken moet jeu kort worden uitgesproken, denk anders ook aan jeudi, is het dan wel kort voor jou? Begrijp je wat we bedoelen?
Voor mij is spelling trouwens arbitrair, gebaseerd op wederzijdse afspraken; de hier voorgestelde spelling is niet de beste, niet de enige goede. Het is een voorbeeld, aangereikt aan mensen die anders niet weten hoe te schrijven in hun dialect.
groeten,
Jos Swanenberg.
Chris Kerkhoff
Wéj zien op zuuk nor matriaal in 't (de) dialect(en) van het Lând van Kuuk. Kan 'k die vraog dorvör urrente béj óllie kwiet? We zuken van alles ovver: kienderliedjes, -vérskes, -spellekes, -gezégdes, -gebédjes enz. Kiendertékeningskes, aparte doop-, kemunie-, bid- en ânder -préntjes. Ok zuke wej nog sappige verhaolen of gedichten enz. ovver de meules en specifieke boerderijen in 't Lând van Kuuk. Wie helpt ons? 't Adres is: Regionaole Dialectclub "Tusse Maos en Peel" p/a Grotestraat 106a, 5431 DM te Cuijk of chriskerkhoff@hetnet.nl Gér mit de vermelding: dialect. Bej vörbaot alvast bedankt!
Frans Nefs
reactie op Ton Steenwijk (West Brabant)
We hebben allemaal als eerste 'Standaard Nederlands' leren lezen en schrijven. Alles wat we daarna in dialect gaan doen, kan daarvan afgeleid zijn. Ik schrijf wel de 'h', maar voor de WestBrabander is dat een stomme h. Je ziet hem wel maar je spreekt hem niet uit. Nu kan ik onderscheid maken tussen "Is dat zijne hof, of is die hof van zijn? Drie keer de zelfde klank, maar ik zie nu wat er mee bedoeld is. Wat ik al lezend onderscheid, kan ik dan ook beter verwoorden. Ook b.v de 'ao'klank in onze woorden als daar, klaar enz. schrijf ik met 'aa' als ik in mijn eigen dialect lees verklank ik toch ao. Ik doe dit om het lezen en verwoorden makkelijker te maken en het gebied van mensen die het kunnen lezen groter.
T van Grootel
Het heeft me altijd verwondert dat er zo veel verschil is in de verschillende dialecten.Zelfs van plaatsen nog geen kilometer appart.
mr.L.C.van Elderen
De stelling wordt van ganser harte onderschreven!
Wout Hagens
Nen goeiendag van Adri zaag'k stoan. Nouw Adri, ok'nne goeien daag. Ik zaag ok dadde gè wilt sjette. Nouw dan doewn we da toch gewôn, of nie dan. 't Begin is hiermeej gemakt. Skrèvde geij ok us wa terug. En van Elderen zee dattet nie um skrèvtaole gi, mar bè men wel, mar't kan ok best zen da'k da nie goe begrepe heb..
Gruutjes heij.
C. Kerkhoff
Met de leden van onze regionale dialectclub "Tusse Maos en Peel" hebben wij na onze oprichting in 2001 als eerste project genomen de creatie van een referentiespelling voor het Land van Cuijk. Deze was grotendeels geënt op de ref.sp voor alle Br. Dialecten. Desgewenst wil ik u deze sp.methode toezenden. Daarnaast hebben we een database ontwikkeld die uitgebreid de vergaarde dialectwoorden laat beschrijven en opslaan. Ook hierover kan ik u nader berichten.
Met vr. gr en houdoe!
Chris Kerkhoff
Willemien Lips
Hoi, doar ben ik wer, ik las net de stukskes van Adri en die hed gelijk da als ge 'n streektoal zot make da ge dan de spreektoal verliest en als ge dan da stukske van Adri leest dan is da toch kei skon, ge kunt meteen merke da da 'n aander dialekt is, menne Piet zin toen ik 't vurlaas: "Wor kumt diejen mins vandoan"? Nou bij deze Adri..Uit welke streek van Brabant komde gij? Trouwens um terug te komme op de forum-vroag, ik kom zelluf oorspronkelijk uit Volkel en woon nou alwer 21 joar in Schaijk (Schoik) ...toen ik hier kwam wone daacht ik wa proate die mense hier oarig, da is iets wa ik nou niemer heur want ge neem natuurlijk woorde van hun over, mar ik heb 'r ok nog steeds Volkels tussezitte hoor, en doar ben ik mar wa gruts op.......ik ben kei gek op dialect mar ik blijf wel m'n eige dialect proate!
Groetjes, Willemien.
R.v.Kaathoven
Ik ben ut mi willemien ins. Un dialect kan al van durrep tot durrep verschillen. Bai ons b.v.,in Liessent, kan nun bout varen en in Helmund zinkt ie.
Adri Hoppenbrouwers
wa zou d'r van dèènke om op oewe saait us 'n sjatboks te ópene? En dan wel vur die méése die d'r èège mee 't dialekt bézig houwe. Zo dagge d'r aagter kunt komme hoe z'op aandere plotse de dienge noeme. 'T ies mar 'n ideej wur.
Nen goeiendag van Adri
Adri Hoppenbrouwers
Wa die uniforme spelling betreft,daormee ben 'kt mee mr. van Elderen en Willemien Lips jeens. Da's nie om te doên. Ik ben bang dad op den duur die spesefieke klaanken, da'n bepaolde stad of durp zo eige ies jimmel verlore gaon. Nim nou't woord "ook" da wur dur de mjeest as wook geschreve. Mar bij óós oërde de w nie. ik zou 't dus zo sgrêêve: "oëk". Net zo as ik "hoorde" heb gesgréve. Ik zou gère hierop 'n reaksie krèège. ik zen nog nie zo lang bézig mee 't dialekt ziede.
Nen goeiendag van Adri
Willemien lips (van Die Twee)
Ik zou zegge: "Begin in oew eige durp" ge zoud op school kunne beginne mi 'n uurke brabants bijv: loat ze achter 't nederlands woordje wa ze kenne 't dialect woordje zegge of schrijve of wa ze heure in hun umgeving, tiggeworrig hedde in un durp ok al veul import van buitenaf dus d'r is zowieso al veul verschil in toal, dan gut 't speulenderwijs en steke ze d'r hopelijk toch iets van op, die gene di 't skon veine zulle d'r op loatere leeftijd toch wir op terug komme en d'r hopelijk herkenning in veine. Zo zoude misschien ok verschillende liedjes uit kunne pluize, 't loate heure, en dan vroage wie weet wat 'r mi bedoeld word.....ik denk zelluf da een brabantse taol niet muggelijk is d'r zen hier zoveul verschillende dialecten, kekt mar noar oew buurdurp!!!
Groetjes vanuit Schoik.
mr L.C.van Elderen
Het bereiken van een uniforme spelling van onze Brabantse dialecten is mijn vurige wens.Echter, het lijkt me heidens moeilijk te bereiken omdat het om spreektalen en niet om schrijftalen gaat.
Wout Hagens
Wat jammer nou dat op deze site zo weinig geschreven Brabants wordt aangetroffen. Vertaal voor mijn part het Manifest in het Brabants, dan heb je al een begin van een houvast voor geschreven Brabants.
Als ik mijn geschreven Brabants gebruik, (bijvoorbeeld met andere Brabantse taal liefhebbers) dan schrijf ik er maar op los en dan komt dat meestal uit op phonetisch geschrijf. Da kunde dan toch veul beter gelijk goewd doewn. De uitdrukking in de krant Skòn skoewn, daar schiet je al een beetje mee op.
Wat mij betreft dus: VEEL MEER BRABANTS OP DEZE SITE. Zo, 'k daocht 'k skrèv 't mar 's 'nne keer op dan heur 'k 'r meskien nog wè van. Hier deugt natuurlijk niets van maar ja het begin is gemaakt.
Ton Steendijk
"Wa g'ier wint aon oew ziel, verspulde aon oew broek", zee de boêr en ij bleef in de biechtstoel aon 'n spijker ange.
In het Westbrabantse klinkt de [é] en de [è] hetzelfde;
klinkt de [ê] en de [èè] hetzelfde;
klinkt de [a] en de [à] hetzelfde;
klinken de [oo] van boor en oor hetzelfde als de[ô] van corps;
klinkt de [ee] van peer anders dan de [ee] van zee;
kennen we een lange[ao] straotje en een korte [aò] straòtje;
Wat moet ik daarmee? Bedankt.
W.J. Vos
"Als lid van de dialectwerkgroep van Heemkundekring "De Kommanderij Gemert" bericht ik de stg. dat wij de Brab. referentie-spelling al toepassen in alle onze publicaties over dialect In "Gemerts Heem". Wij (drs.P.H. Vos, en ondergetekende) hebben deze spelling enigszins aangepast aan de speciale behoeften van het Gemerts. De bestanden van het Gemerts Woordenboek (1996) zijn al omgespeld en de talrijke aanvullingen vinden ook plaats in de nieuwe spelling, die wij ngs (nieuwe Gemertse spelling) hebben gedoopt. Onze ervaringen met de referentiespelling zijn zeer gunstig: nog beter leesbaar dan onze oude spelling (waarmee we al zeer tevreden waren), sneller, en toch zeer nauwkeurig. We kunnen deze spelling aan eenieder aanbevelen, waarbij kleine aanpassingen altijd mogelijk zijn, zoals in het boekje over deze spelling ook is aangegeven."