Welkom!

Stichting het Brabants is gefuseerd en maakt onderdeel uit van Erfgoed Brabant. De informatie op deze website zal dan ook binnenkort deel uit gaan maken van www.erfgoedbrabant.nl. Stichting Het Brabants is in de zomer van 2003 in het leven geroepen ter bescherming van de Brabantse dialecten. Tijdens een themadag in september 2002 is in de Statenzaal van de provincie Brabant een manifest opgesteld dat het voortbestaan van de Brabantse dialecten moet garanderen. Klik hier om meer te lezen over de doelstellingen die de stichting zichzelf gesteld heeft.




Nieuws

Koning wordt ridder!

Michel de Koning, hoofdredacteur van het tijdschrift Brabants over taal, literatuur, muziek, dialect- en naamkunde in Noord-Brabant is geridderd. Vooral zijn activiteiten in het kader van de Brabantse dialectbeoefening werden geroemd door de burgemeester, die de onderscheiding uitreikte.

Michel de Koning werd op 2 oktober 1943 geboren op Kuivezand, een buurtschap in de toenmalige gemeente Oud- en Nieuw Gastel. Oudenbosch lag dichterbij dan Gastel, dus ging hij daar (te voet) naar school. Na de lagere school bezocht hij de HBS van de broeders van Saint Louis in Oudenbosch. Hij behoorde daar in 1956 tot de eerste groep leerlingen (en heeft op die school dus altijd in de hoogste klas gezeten).
In 1961 slaagde hij voor zijn diploma HBS-A en ging hij Nederlands studeren aan de Katholieke Leergangen in Tilburg. Na drie jaar behaalde hij zijn eerste onderwijsbevoegdheid en begon hij met lesgeven aan het Sint-Odulphuslyceum in Tilburg. In 1968 slaagde hij voor zijn examen Nederlands M.O.-B. In 1970 trouwde hij met Naantje Jacobs uit Wouwse Plantage en verhuisde naar Hilvarenbeek. Na tien Tilburgse onderwijsjaren besloot hij naar West-Brabant terug te keren. In 1974 werd hij benoemd aan het Norbertuscollege in Roosendaal en vestigde hij zich in Wouwse Plantage wonen. Daar werd hij in mei 1975 mede-oprichter van RTC Zomerlust. In zijn vrije tijd ging hij vaak naar het wielrennen kijken, hielp hij bij het organiseren van wielerwedstrijden en schreef hij boekrecensies voor het Brabants Nieuwsblad. Ook heeft hij tien jaar deel uit gemaakt van de Wouwse gemeenteraad en zetelde hij in besturen van diverse stichtingen, waaronder Brabants Heem, Stichting het Brabants en (nu nog) de Toon Weijnen Stichting. In 1986 werd dochter Rose-Marie geboren. In 2004 stopte hij met werken na 40 jaar trouwe dienst.

In 1995 verscheen van hem onder de schuilnaam Giel van Gastel een eerste boekje in Gastels dialect, Giel van Gastel op z’ne praotstoel, dat uitverkocht is. In 2003 verscheen Daor emme Giele wir en in 2004 West-Brabantse Streekwoorden, dat hij samen met Cor Swanenberg schreef. Ook is hij redacteur van de Brabantse Boekenweekboekskes. Op Omroep Brabant is hij regelmatig met verhalen in het Gastels te beluisteren in uitzendingen van Op z'n Brabants.

Verkrijgbare publicaties (in boekhandel):
Giel van Gastel, Daor emme Giele wir, Uitgeverij Van de Berg, Almere/Enschede, 144 blz. € 9,95. ISBN 9055121665.
Michel de Koning/Cor Swanenberg, West-Brabantse Streekwoorden, Uitgeverij Van de Berg, Almere/Enschede, 80 blz. € 4,95. ISBN 9055121983.

Ad-de-Laat-prijs 2009 voor Noud Bongers

De Ad-de-Laatprijs 2009 is dit jaar toegekend aan Noud Bongers uit Lith. Dit heeft de nominatiecommissie die uit leden van de Brabantse Avonden uit Berlicum, Den Dungen en Vinkel bestaat bekend gemaakt. De prijs zal worden uitgereikt op zaterdagavond 14 maart tijdens het Brabantse lach en liedfestival in de Lievekamp in Oss. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een persoon of groep die zich op een bijzondere manier verdienstelijk heeft gemaakt voor het Brabantse dialect. De prijs is genoemd naar de in 1995 overleden zanger Ad de Laat en wordt voor de 14e keer uitgereikt.
Noud Bongers treedt sinds 1996 op als Brabantse liedjeszanger. Hij begeleidt zichzelf op gitaar. De teksten en muziek zijn van eigen hand. Het repertoire is divers van melodie en de teksten gaan over de gewone alledaagse dingen van het Brabantse land. Zijn debuut-cd Aachterum is ’t kermis werd in 1996 cd van de week bij Omroep Brabant. In 1998 verscheen zijn tweede cd ’t Brabants Ketierke. Zijn derde cd heet Effe rust (2002), zijn vierde Zomar (2004) en zijn vijfde Aanders (2008). Hij werkte als dialectschrijver mee aan de Brabantse Boekenweekboekskes van de laatste jaren, die geïllustreerd worden door zijn dochter Iris. Noud is als gemeenteambtenaar werkzaam in Oss. Hij was jarenlang raadslid in zijn woonplaats en van 1998 tot 2002 wethouder in zijn gemeente, Lith. Hij was tot vorig jaar programmamaker en presentator van 2 uurkes Braobants op Omroep Maasland. Bovendien is hij bestuurslid van de Toon Weijnen Stichting en coördinator van de dialectbijdragen van het radioprogramma Op z’n Brabants.
Meer info bij Rien Bosch (tel 073-5322110) of rbosch@home.nl

Jos Swanenberg hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur

De Universiteit van Tilburg heeft Jos Swanenberg uit Rosmalen met ingang van 1 februari 2009 benoemd tot bijzonder hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur in Noord-Brabant. Swanenberg gaat ontwikkelingen in de identiteit van de Brabanders in kaart brengen door de bestudering van hun taal en cultuur. De leerstoel is ingesteld door de Toon Weijnen Stichting en heeft een looptijd van vier jaar.

Het werkterrein van de nieuwe hoogleraar is de verscheidenheid in taal en cultuur in Noord-Brabant. Naast de traditionele dialecten en cultuuruitingen kent Brabant een grote verscheidenheid aan immigrantentalen en -culturen. Deze talige en culturele verscheidenheid leidt tot een diversiteit aan Brabantse identiteiten. Swanenberg zal aspecten van de talige en culturele verscheidenheid in Brabant in kaart brengen en nagaan welke consequenties deze heeft voor de Brabantse identiteit.

Het doel van de bijzondere leerstoel aan de UvT is een bijdrage te leveren aan het onderzoek naar de diversiteit aan historische en nieuwe taalvormen en cultuuruitingen in Brabant. Het gaat daarbij om oude en jonge, autochtone en allochtone Brabanders die samen en afzonderlijk vorm geven aan of op zoek zijn naar hun Brabantse identiteit.

De Toon Weijnen Stichting nam het initiatief tot deze bijzondere leerstoel aan de UvT omdat ze onderwijs en onderzoek inzake de verscheidenheid in taal en cultuur in Noord-Brabant wil bevorderen. De leerstoel komt tot stand met financiële steun van de provincie Noord-Brabant.

A.P.C. (Jos) Swanenberg (1968) voltooide een propedeuse Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Tilburg (toen KUB) en studeerde vervolgens Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Utrecht. Hij promoveerde in 2000 aan de Radboud Universiteit te Nijmegen (toen KUN) op het proefschrift Lexicale variatie cognitief-semantisch benaderd. Over het benoemen van vogels in Zuid-Nederlandse dialecten. Enkele recentere publicaties van zijn hand zijn Het Brabants beschreven (met Har Brok, 2008) en Trots op je taal! Gruts, grootsig, freed op oew dialect! (2006). Na zijn promotie voerde Swanenberg diverse onderzoeksprojecten uit aan de Radboud Universiteit. Sinds 2004 is hij streektaalfunctionaris namens de Stichting het Brabants, die met ingang van 2009 opging in Erfgoed Brabant. www.uvt.nl/webwijs

MarieChristien wint!

Op 7 december is Brabants mooiste dialectlied van 2008 bekend gemaakt. Maar liefst 4542 mensen deden de afgelopen weken mee aan de verkiezing, en ruim 14% van de stemmen was voor MarieChristien uit Volkel, die de verkiezing heeft gewonnen met ‘Wa ge echt vur men betekent’. Het Reusels Muziekske en Jo Hoogendoorn uit Goirle werden tweede en derde. De volledige top 50 kunt u nakijken op www.brabantseomroepen.nl.
De verkiezing werd georganiseerd door Erfgoed Brabant i.s.m. de radiomakers bij regionale omroepen met een dialectprogramma. De bekendmaking vond plaats in Theater de Eendracht te Gemert. Tijdens het programma met diverse artiesten, werd ook het nieuwe boek Het Brabants beschreven van dr. Jos Swanenberg en dr. Har Brok gepresenteerd.

Nederlandse Dialectendag

Op 28 maart 2009 organiseert de Stichting Nederlandse Dialecten (SND) de tiende editie van haar tweejaarlijkse Nederlandse Dialectendag. De Dialectendag brengt iedere keer honderden dialectliefhebbers uit noord en zuid samen. Na de editie 2007 in Mechelen is volgend jaar voor het eerst een Noordnederlandse locatie aan de beurt: Theater en Congrescentrum De Tamboer in Hoogeveen (Drenthe). Het thema voor deze jubileumeditie is: de regionale verscheidenheid (dialect en streektaal) en generatiegebonden verschillen (jongerentaal, slang, verengelsing) in onze woordenschat voor begroetingen, aansprekingen, het afscheid nemen, gelukwensen, verontschuldigingen enz.
Iedereen denkt bij houdoe gelijk aan Brabant. Houdoe is niet voor niets tot Brabants mooiste dialectwoord gekozen. Goodgoan kan zijn Twentse roots ook maar moeilijk verbergen. Wat is er karakteristieker als het Groningse moi, het korte maar krachtige begroetings- en afscheidswoord dat in de hele provincie te horen is? In de aanloop naar de tiende Dialectendag houdt de Stichting Nederlandse Dialecten een enquête in heel Vlaanderen en Nederland om die variatie voor elke dialectregio van het taalgebied in kaart te brengen. De resultaten zullen per provincie verwerkt worden in een bijdrage, die deel uitmaakt van het tiende Dialectenboek van de Stichting Nederlandse Dialecten. Dat wordt op 28 maart 2009 gepresenteerd en kan achteraf ook bij de SND besteld worden.
Om voor iedere regio voldoende gegevens uit alle leeftijdsgroepen van de bevolking te kunnen verzamelen, wil de SND een beroep doen op de medewerking van zoveel mogelijk mensen. Via de website van de SND (www.nederlandsedialecten.be) kan men de enquête online invullen. Mobiliseer ook familieleden, vrienden en collega’s om de enquête in te vullen. Dan kan de SND u straks precies vertellen waar en in welke omstandigheden men u met “Moi” of “Daag” begroet en waar u met “Houdoe” of “Salut” uitgeleide gedaan wordt.

Gedichtenwedstrijd

De werkgroep dialecten van de Historische Kring Land van Cuijk organiseert dit jaar voor de tweede keer een kerstgedichtenwedstrijd. Als u mee wilt doen met het schrijven van kerstgedichten in het dialect dan bent u uitgenodigd aan deze wedstrijd deel te nemen door het inzenden van uw gedichten in het dialect van eigen streek of plaats. Gedichten moeten vóór 1 december worden ingezonden. De beste 20 gedichten worden (door een onafhankelijke jury) geselecteerd voor de eindwedstrijd op zaterdag 13 december, in zaal "Het vertrek" in Boxmeer. Aanvang 14.30. De wedstrijd is een vervolg op de Kerstgedichtenwedstrijd in Ravenstein die plaatsvond in samenwerking met Omroep Brabant. Meer informatie via: Cees de Wit, Strijdhamer 13, 5836 BV Sambeek. Tel:0485 573307 e-mail: ceeswit@home.nl

Brabants is weer verschenen

Ons tijdschrift Brabants is weer verschenen! Het derde nummer van dit jaar en nummer 19 in totaal is het oktobernummer en staat onder meer in het teken van het Jaar van het Religieus Erfgoed. We geloven in Brabant! U kunt dan ook lezen over een Gemertse vertaling van het boek Prediker uit het Oude Testament, over het woord Hoogzaal en over de heilige Antonius Abt. Maar we hebben het dit keer ook over Fiel-de-kos en andere damesbenen en over spotwoorden voor vrouwen. Frans Hoppenbrouwers sluit zijn prachtige Kempische kelender af met de sonnetten Oktober, November en December. Op de bijbehorende cd zijn weer velerlei liedjes, gedichten en verhalen in verschilledne dialecten te beluisteren.

Brabantse Dialectprijs voor Johan Biemans

De Vergulde Klomp wordt in 2008 toegekend aan Johan Biemans uit Bergeijk. Biemans wordt door middel van de prijs met name geëerd als verhalenverteller. Daarmee staat hij in de traditie van een belangrijk onderdeel van de Brabantse volkscultuur. De 75-jarige kleinkunstenaar publiceerde meer dan twintig boeken en schreef talloze verhalen, gedichten en liedjes. Op 27 december 2008 wordt deze prijs voor de dertiende keer uitgereikt. Vorige prijswinnaars waren onder anderen de zangers Gerard van Maasakkers, Thieu Sijbers en Marja van Trier, liedjesverzamelaar Harrie Franken, Wim Daniëls, prof. Toon Weijnen, Willem Iven, Cor en Jos Swanenberg, en de organisatoren van dialectactiviteiten Sjef van Schalen en de Stichting Brabants Dialectenfestival. Nico van de Wetering uit Sint-Oedenrode ontving de prijs bij wijze van aanmoediging. Eén keer is de prijs postuum uitgereikt: aan Frans Verschuren, de overleden dialectpromotor van West-Brabant. Het belang van de Brabantse dialectprijs De Vergulde Klomp heeft gelijke tred gehouden met de stormachtig groeiende belangstelling voor het Brabantse dialect. De prijs wordt per traditie op de laatste zaterdagavond van het jaar uitgereikt, dit jaar is dat dus op 27 december, in De Beurs in Sint-Oedenrode. Het bijwonen van deze Brabantse feestavond kost 7,50 euro. Reserveren kan via telefoonnummer 0413-472645 of email beurs@introweb.nl

Stem op het mooiste Brabantse dialectlied!

In samenwerking met een groot aantal regionale omroepen in Noord-Brabant organiseert Stichting het Brabants dit jaar voor de tweede keer een verkiezing van het mooiste dialectliedje. Tot 16 november 2008 kunt u stemmen op uw mooiste Brabantse dialectliedje en op 7 december wordt bij De Eendracht in Gemert de Top 50 bekend gemaakt. De dialectprogramma’s op de regionale omroepen laten de komende weken de liedjes al horen, waarop gestemd kan worden. U kunt uw 10 favoriete dialectliedjes mailen naar top50@brabantseomroepen.nl of per brief sturen aan: Brabantse Top 50, Goudveilstraat 26, 5247 HR ROSMALEN. Maar u mag natuurlijk ook maar één liedje aanmelden. Op de website www.brabantseomroepen.nl vindt u een lijst van mooie dialectliedjes maar u kunt ook uw eigen titels insturen. U kunt maar éénmaal inzenden. Er zijn prijzen te winnen!

KuusKuus.nl - website voor Brabantse taal, muziek en erfgoed.

Dus veel Brabantse liedjes, verhalen en gedichtjes in het dialect en volop informatie over het rijke verleden van onze provincie. Zowel van heel lang geleden als van gisteren. Want erfgoed is niet alleen van vruuger. Erfgoed wordt iedere dag opnieuw gevormd en dat nemen we mee naar later. Erfgoed is dus niet alleen geschiedenis van ons allemaal, maar erfgoed is ook van nou en van jou...en niet vergeten: Èige is gin vùdje! Via de radioknop kun je luisteren naar KuusKuus met Caroline van der Eerden. Je kunt hier kiezen uit programma's met verschillende smaak, van troubadours als Ad de Laat tot aan de feestmuziek van WC Experience. Er is voor elk wat wils. Behalve dat ze veel Brabantse muziek laat horen, praat Caroline ook met diverse studiogasten over dialect en erfgoed en tot slot zijn er ook verhalen en gedichten in het dialect te horen. KuusKuus.nl is een initiatief van Erfgoed Brabant en komt mede tot stand dank zij Uit in Brabant en de provincie Noord-Brabant.

Klik hier voor oud nieuws